کلیــــــــــــــــــــــــــد بهشت

شيوه هاى ترويج نماز

 آيا در قرآن كريم راه هاى كاربردى ترويج نماز در منزل، آموزشگاه، مساجد، پادگان ها، بازار، روستاها، دواير دولتى و... بيان شده است؟ در صورت مثبت بودن، لطفاً با استفاده از آيات قرآن مستدل بيان فرماييد؟

 بعضى از شيوه هاى ترويج نماز عبارتند از:

1. شيوه تبليغ عملى; قرآن در اين زمينه مى فرمايد: (يـأيّها الّذين ءامنوا لم تقولون ما لاتفعلون * كبر مقتا...)^[1]; اى كسانى كه ايمان آورده ايد! چرا چيزى مى گوييد كه انجام نمى دهيد؟ نزد خدا سخت ناپسند است كه چيزى را بگوييد و انجام ندهيد.

و در جاى ديگر مى فرمايد: (أتأمرون النّاس بالبرّ و تنسون أنفسكم...)^[2]; آيا مردم را به نيكى فرمان مى دهيد و خود را فراموش مى كنيد با اين كه شما كتاب ]خدا[ را مى خوانيد؟ آيا ]هيچ [نمى انديشيد؟

  در روايات آمده است: امام صادق(عليه السلام) فرمود: (كونوا دعاة الناس بغير ألسنتكم ليروا منكم الورع و الإجتهاد و الصلاة و الخير فإنّ ذلك داعية); مردم را با غير از زبان هاى تان دعوت كنيد ]به سوى دين[ تا اين كه مشاهده كنند از شما تقوا و اجتهاد و نماز و خير و نيكى را، پس اين است (چهار چيز) دعوت ]واقعى مردم به دين[.

2. شيوه تبليغ گروهى: بايد براى تبليغ از روش و شيوه گروهى بهره جست، به ويژه در مورد نماز كه اگر به صورت جماعت برگزار شود، اثرش هزاران برابر بيشتر از نماز فرادا است، لذا قرآن كريم براى همين اهميت مى فرمايد:

   (و اركعى مع الرَّكعين)^[3]; ]اى مريم[ با ركوع كنندگان ركوع نما. مفسران در تفسير اين آيه شريف گفته اند: اين آيه به «نماز جماعت» اشاره مى كند و... .

3. از طريق ابزار پيام رسانى و ارتباط جمعى، نداى دعوت الهى (نماز) را به گوش بندگانش مى توان رساند. قرآن در اين زمينه مى فرمايد: (يـأيّها الّذين ءامنوا إذا نودى للصّلوة مِن يوم الجمعة فاسعوا إلى ذكر اللّه...)^[4]; اى كسانى كه ايمان آورده ايد! چون براى نماز جمعه ندا در داده شد، به سوى ذكر خدا بشتابيد. در اين آيه شريف مى فهماند كه بهره درست از «اذان»، مى تواند نيروى شگرفى در پيام رسانى و رساندن احكام الهى به گوش جهانيان باشد; از واژه «نودى» ترويج عمومى به نماز استفاده مى شود.

4. ترويج تشكيلاتى و سازمان يافته نماز; قرآن كريم مى فرمايد: (و اضرب لهم مّثلا أصحـب القرية إذجآءها المرسلون * إذ أرسلنآ إليهم اثنين فكذّبوهما فعزّزنا بثالث فقالوا إنّآ إليكم مّرسلون)^[5]; ]داستان [مردم آن شهرى را كه رسولان بدان جا آمدند، براى آنان مَثَل زن; آنگاه كه دو تن سوى آنان فرستاديم ]ولى[ آن دو را دروغ گو پنداشتند، تا با ]فرستاده [سومين ]آنان را[ تأييد كرديم، سپس ]رسولان [گفتند: ما به سوى شما به پيامبرى فرستاده شده ايم. برپايه اين آيه شريف بايد با سازماندهى در تبليغ و ترويج نماز بكوشيم و اگر با يك يا دو نفر ممكن نمى شود با افراد بيشترى اقدام كنيم.

5. با زبان روز سخن گفتن: در برنامه هاى دينى و ترويج آن، بايد از هر روش درستى بهره برد و درخور فهم مردم و با زبان آنان سخن گفت; چنان كه قرآن كريم مى فرمايد: (و مآ أرسلنا مِن رّسول إلاّ بلسان قومه ليبيّن لهم)^[6]; و ما هيچ پيامبرى را جز به زبان قومش نفرستاديم تا ]حقايق را[براى آنان بيان كند. اين آيه شريف مى فهماند كه براى ترويج دين بايد با هر ملتى به زبان خودشان صحبت كرد و به تبيين و روشن گرى و تعليم و تربيت آنها پرداخت، كه استفاده از شيوه هاى مختلف در جذب مردم در مساجد و معرفى و اقامه نماز نيز يكى از آنهاست.

6. خداوند بيش از توان مردم بر آنها تكليف نكرده است; چنان كه قرآن كريم مى فرمايد: (لايكلّف اللّه نفسا إلاّ وسعها)^[7]; خداوند هيچ كس را جز به قدر توانايى اش تكليف نمى كند. پس بايد به ظرفيت و توانايى افراد نگريست و در عمل به دستورهاى دينى از افراط و تفريط پرهيز كرد، تا باعث «زدگى» و «خستگى» نشود. در حال خستگى نمازهاى مستحبى و دعا را نبايد خواند و تنها به واجبات بسنده كرد وگرنه دل زدگى به بار مى آورد و موجب مى شود تا واجبات هم ترك شود.

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز