توبه تارك الصلاة

توبه تارك الصلاة

  اگر كسى تا هنگام ازدواج نماز نخواند و پس از آن نماز خواندن را شروع كند، آيا مى تواند گذشته را با توبه جبران كند؟

 توبه با يك جرقه آغاز مى شود، جرقه اى كه در آغاز تنها يك نقطه نورانى و كوچك در قلب است، امّا به تدريج تمامِ آسمانِ تيره و تاريك قلب را فرا مى گيرد. اين نقطه نورانىِ سفيد، انسان را از گذشته تاريك به آينده روشن مى برد. نسبت به گذشته تاريك و سياه،  احساس تلخى، پشيمانى و ندامت مى كند و آسمانِ ابر گرفته قلب براى آينده اى روشن آماده بارش رحمت الهى مى شود. قرآن، اين كتاب نويد بخشِ رحمت، به همه مؤمنان فرمانِ توبه مى دهد. در سوره تحريم، آيه 8 مى فرمايد: (يأيّها الذين ءَامنوا توبوا إلى الله توبةً نصوحاً عَسى رَبُّكم أَن يكفّر عنكم سيّئاتكُم و يُدخِلَكُم جَنّــت تجرى مِن تحتها الأَنهـر); اى كسانى كه ايمان آورده ايد! با اخلاصِ كامل توبه كنيد، باشد كه پروردگار از گناهان شما در گذرد و به باغ هايى واردتان كند كه در آن جويبارهايى جارى است.

حقيقت توبه همان حالت ندامت و پشيمانى از معصيت و تصميم بر ترك بازگشت به گناه در آينده است.^[1]همان طور كه مى دانيد، پشيمانى كار دل است، امّا اگر حقيقى و خالص باشد، آثارى را در رفتار ظاهرى انسان نيز بر جاى مى گذارد.

 روزى حضرت على(عليه السلام) مردى را ديد كه بدون توجّه به شرايط توبه فقط با زبان مى گفت: «استغفر الله». حضرت به او فرمود: مى دانى استغفار چيست؟ آن گاه شرايط استغفار را براى او توضيح داد و فرمود:

 اوّل: بايد از كارهاى ناشايست گذشته ات پشيمان باشى;

  دوم: آن كه تصميم بگيرى ديگر سراغ كارهاى زشت قبلى نروى;

 سوم: اگر حقّى از بندگان خدا برعهده توست (قرضى گرفته اى و پس نداده اى يا به زور چيزى را از مردم گرفته اى و يا...) ادا كنى;

  چهارم: اگر حقى از خدا بر عهده توست (مثلا نمازهايى از تو قضا شده و نخوانده اى) آنها را ادا كنى و... .

آن گاه پس از اين مراحل با زبان بگويى: «استغفرالله»^[2]

  بعد از توضيح معنا و شرايط توبه، روشن مى شود كه جبران گذشته در مورد نمازهاى خوانده نشده، به اين است كه ما علاوه بر پشيمانى دل، نمازهاى قضا شده رابه جا بياوريم.

---

[1]. علامه حلى، كشف المراد، ص444.

[2]. صبحى صالح، نهج البلاغه، ص549، كلمه417.

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز

نحوه برخورد با تارك الصلاة

نحوه برخورد با تارك الصلاة

 نظر قرآن كريم درباره ارتباط و معاشرت داشتن با افراد تارك الصلوة و روش برخورد با آنان چيست؟ لطفاً مرا در اين زمينه راهنمايى كنيد.

 راه براى جذب افراد به نماز، در بحث ترويج نماز اشاره خواهد شد.^[1]

بى ترديد قرآن نسبت به فرد بى نماز ديدگاهى منفى دارد كه مفسران ذيل آيات 5 و 11 سوره توبه بدان پرداخته اند.^[2]

ترك نماز در گروه هايى ـ به ويژه جوانان ـ علت هايى دارد كه ايشان را به روى نياوردن به نماز يا ترك آن مى كشاند كه بخشى از آن ها عبارتند از:

    1. سستى عقيده به معاد يا خداشناسى.^[3]

    2. يا تأثير منفى دوستان ناباب، خداوند متعال درباره عاقبت دوستى با افراد گمراه و ناباب مى فرمايد: «ويَومَ يَعَضُّ الظّالِمُ عَلى يَدَيهِ يَقولُ يــلَيتَنِى اتَّخَذتُ مَعَ الرَّسولِ سَبيلا * يـوَيلَتى لَيتَنى لَم اَتَّخِذ فُلانـًا خَليلا * لَقَد اَضَلَّنى عَنِ الذِّكرِ بَعدَ اِذ جاءَنى وكانَ الشَّيطـنُ لِلاِنسـنِ خَذولا ;(فرقان،27ـ29) و به خاطر بياور روزى را كه ظالم دست خويش را از شدت حسرت به دندان مى گزد و مى گويد: اى كاش با رسول خدا راهى برگزيده بودم، اى واى بر من! كاش فلان ]شخص گمراه[ را دوست خود انتخاب نكرده بودم! او مرا از ياد حق گمراه ساخت، بعد از آن كه آگاهى به سراغ من آمده بود، و شيطان هميشه مخذول كننده انسان بوده است».

   3. ممكن است مشكلات مادى و سرخوردگى روحى، چنين مشكلى را پديد آورده باشد.

دوست شدن و گفتگو با چنين افرادى و گوش دادن به درد و دل ايشان و سخنان شان، كليد حل اين مشكل ها را به دست مى دهد، در صورتى كه علت اصلى ترك نماز شناخته شود، راه و چگونگى تشويق به نماز مشخص خواهد شد. البته چنان چه در مراحل مختلف لازم باشد، حتماً بايد با افراد آگاه مشورت شود.

در زمينه روش برخورد با چنين افرادى بايد توجه داشت:

  الف) تشويق افراد بايد با آرامش و اخلاق نيك باشد.^[4]

   ب) در امر به معروف و نهى از منكر و تشويق، كردار و گفتار مى تواند نقش مؤثرتر و مهم ترى را ايفا كند. اين مسئله، در تشويق زبانى بيش تر تأكيد مى شود. اگر فردى بخواهد كسى را تشويق كند و يا از منكر باز دارد و به معروف هدايت كند، بايد ادب را بيش تر رعايت كند.^[5]

   ج) بيان برخى از نعمت هاى خداوند و اين كه انسان با نماز خواندن مى تواند شكر بعضى از نعمت ها را به جا آورد و نيز يادآورى نعمت هاى خداوند موجب مى شود كه انسن به ياد خدا باشد.^[6] و يكى از مصداق هاى ياد خدا با به پا داشتن نماز است.^[7]

اگر تمام وظايف خود را انجام داديم، ولى آن ها نپذيرفتند، مى توانيم با دورى كردن از آن ها مخالفت خود را اظهار بداريم.

 

---

[1]. مطالعه كتاب هايى كه در اين زمينه نگارش شده مانند: قرائتى، يكصد و چهارده نكته درباره نماز و پرتوى از نماز و نيز: علامه مجلسى چون حق اليقين تأليف علامه مجلسى(رحمه الله) كه به فارسى و در يك مجلد چاپ شده است / منازل الآخرة، تأليف حاج شيخ عباس قمى(رحمه الله) در اين زمينه مفيد است.

[2]. شيخ طوسى، تفسير تبيان، ج 5، ص 174.

[3]. از همين رو است كه قرآن در آيات 3 بقره و 92 انعام عقيده به معاد، ايمان به غيب و خداشناسى را در كنار اقامه نماز ذكر مى كند.

[4]. آل عمران آيه 159.

[5]. روش هاى امر به معروف و نهى از منكر در آياد 110 و 114 آل عمران، 71 و 112 توبه، 17 لقمان و 41 حج و... بيان شده است.

[6].

[7].

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز

صراط مستقيم و ترك نماز

صراط مستقيم و ترك نماز

   نظر قرآن كريم، درباره اشخاصى كه از همه نظر، مورد تأييد مردم مى باشند و راه راست مى روند و هيچ آزارى به ديگران نمى رسانند، ولى نماز به جا نمى آورند، چيست؟

  از نظر اسلام نمى توان گفت كسى كه نماز نمى خواند در راه راست و صراط مستقيم حركت مى كند، زيرا از نظر اسلام، راه راست آن است كه انسان را به پاكى، نيكى، عدل، داد، ايمان و عمل صالح هدايت كند. از آيات قرآن كريم برمى آيد كه «صراط مستقيم»، همان آيين خداپرستى و دين حق و پاى بندى به دستورهاى خداست; يكى از مهم ترين آنها نماز است. خداوند متعال در آيات فراوانى به اين راه اشاره فرموده است: يس،61 ـ 62 / انعام، 161 / آل عمران، 101 و...

  آرى، نماز يك دستور حتمى و عمومى است; حتّى اگر كسى برفرض بدون خواندن نماز، در بين مردم، درست كار و نيكوكار شناخته شود، از اين قانون مستثنا نيست و نمى توان او را از صالحان دانست.

در پايان يادآور مى شويم ترك نماز، صورت هاى مختلفى دارد كه در برخى موارد، ترك نماز موجب كفر و ارتداد است.

 

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز

علت عقوبت براى ترك نماز

علت عقوبت براى ترك نماز

 چرا اين همه عقوبت براى ترك نماز و بى توجهى به آن ذكر شده است؟

  با توجّه به اين كه عذاب اخروى بازتاب كردار دنيوى آدمى است و از آثار وضعى عمل ما مى باشد و چون نماز آثار و بركات و فوايد بى شمار دنيوى و اخروى دارد، شخصى كه نماز نمى خواند يا آن را سبك مى شمارد، از آثار، بركات و فوائد نماز محروم مى ماند، كه بازتاب و اثر وضعى اين محروميت، عقوبت هاى فراوانى است كه براى ترك نماز و بى توجهى به آن بيان شده است.

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز

جايگاه تارك الصلاة درقيامت

جايگاه تارك الصلاة درقيامت

  كسى كه نماز نخواند  جايگاهش در بهشت است يا جهنّم؟

  در اين زمينه، تنها نگاهى گذرا به آيات قرآن مى اندازيم:

   انسان بى نماز، چگونه ادعاى پاكى مى كند؟ در حالى كه نماز ياد خداست (طه، 14) و هر كه از ياد خدا روى گرداند، زندگى تنگ و سختى خواهد داشت و در قيامت نابينا محشور خواهد شد (طه، 124) و در قيامت، آن گاه كه بهشتيان از گنه كاران مى پرسند: چه چيز شما را به دوزخ فرستاد؟ مى گويند: ما از نمازگزاران نبوديم(مدثر،40ـ 43) چون اگر نماز مى خواندند، نماز آنها را به ياد خدا انداخته، از فحشا و منكر نهى مى كرد (عنكبوت، 45). پس دورى از نماز، علاوه بر اين كه خود، گناه بزرگى است، مقدمه گناهان ديگر و سختى و تنگ دستى و تاريكى دل است و به ياد خدا بودن، موجب آرامش قلب هاست (رعد، 28).^[1]

 

---

[1]. ر.ك: همان، ج16، ص283 ـ 294; سيدحسين موسوى راد لاهيجى، نماز از ديدگاه قرآن و حديث.

 

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز

ترك نمازوعواقب اخروى

ترك نمازوعواقب اخروى

 چرا خداوند متعال در آيه 13 سوره جن مى فرمايد: هر كس به خداى خود ايمان آورد ديگر از نقصان خير و ثواب و از احاطه رنج و عذاب بر خود نترسد؟ آيا اگر نماز را كه بر آن تأكيد شده، انجام ندهيم، همين طور است؟

  ايمان به پروردگار متعال و ايمان به آن چه بر پيامبر اكرم(ص) نازل شده و انجام دادن و تسليم دستورهاى الهى كه نماز نيز از جمله آنهاست، باعث مى گردد شخص نه از نقصانى بترسد و نه از ظلمى هراس داشته باشد و در صورتى كه آن را ترك نمايد اين اجر و پاداش از او گرفته خواهد شد و كسى كه به دستورهاى خداوند عمل نكند ايمان واقعى ندارد. قرآن كريم در اين باره مى فرمايد: (مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ * قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ * وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ* وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضينَ* وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ )^[1]; چه چيز شما را به دوزخ فرستاد؟ مى گويند: ما از نمازگزاران نبوديم و اطعام مستمند نمى كرديم! و پيوسته با اهل باطل هم نشين و هم صدا بوديم و همواره روز جزا را انكار مى كرديم. اين آيه به خوبى نشان مى دهد كه تا چه حدّ ترك اين فريضه الهى خطرناك است كه مى تواند سبب سقوط در دوزخ شود. به جا آوردن نماز آن قدر از نظر اسلام مهم است كه طبق بعضى از روايات معروف، به نخستين چيزى كه در نامه اعمال نگاه مى شود نماز است، كه اگر در نامه اعمال وجود داشت به ساير اعمال نيك نگريسته خواهد شد وگرنه به بقيه نگاه نمى شود و چنين كسى روانه دوزخ مى گردد.^[2]

 

---

[1]. مدثر،آيه42ـ46.

[2]. ر.ك: شيخ حر عاملى، وسائل الشيعه، ج3، كتاب الصلوة، باب ششم و هفتم و هشتم، ص22، ج10، ص19، ح6; همان، تفسير نمونه، ج25، ص116.

 

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز

ترك نماز و مسلمانى

 ترك نماز و مسلمانى

  آيا كسى كه نماز نخواند مسلمان است؟

  مسلمان است، زيرا «كافر، كسى است خدا را منكر شود يا براى خدا شريك قرار دهد يا پيغمبرىِ حضرت خاتم الأنبياء محمدبن عبدالله(صلى الله عليه وآله) را قبول نداشته باشد. هم چنين اگر در يكى از اينها شك داشته باشد و نيز كسى كه ضرورى دين، يعنى چيزى را كه مثل نماز و روزه، مسلمانان جزء دين اسلام مى دانند، منكر شود كافر و نجس است، البته اگر چنان چه بداند آن چيز ضرورى دين است و انكار آن چيز به انكار خدا يا توحيد يا نبوّت برگردد، نجس است و اگر نداند، احتياطاً بايد از او اجتناب كرد... .»^[1]

 پس آنچه باعث كفر و نجاست انسان مى شود، انكار نماز است، نه سهل انگارى و نخواندن نماز.

  به هر حال ترك نماز اثرهايى دارد كه به نمونه اى از آنها درآيات و روايات اشاره مى كنيم:

1. رسول اكرم مى فرمايد: كسى كه بدون عذر، نمازش را ترك كند، قطعاً اعمال خيرش حبط و بى فايده مى گردد.^[2]

2. اميرمؤمنان على(عليه السلام) مى فرمايد: اللهم العن من ترك الصلوة متعمداً; خدايا لعنت كن كسى را كه عمداً نماز را ترك كند.^[3]

3. ترك نماز، موجب ورود در آتش است: مؤمنان از مجرمان سؤال مى كنند كه چه چيز شما را به دوزخ انداخت؟! مى گويند: ما از نمازگزاران نبوديم.^[4]

4. پيامبراكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: كسى كه نمازش را سبك بشمارد، از من نيست; و الله بر سر حوض كوثر بر من وارد نخواهد شد.»^[5] و...

 

---

[1]. توضيح المسائل مراجع، مطابق با فتاواى دوازده نفر از مراجع معظّم تقليد، ج1، ص84، مسئله 106 از رساله امام1.

[2]. ر.ك: محدث نورى، مستدرك الوسائل،  ج3، ص45.

[3]. همان، ص91.

[4]. مدثر، 40 ـ 43.

[5]. بحارالانوار، ج79، ص224.

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز