کلیــــــــــــــــــــــــــد بهشت

عوامل مؤثر بر ايجاد علاقه به نماز

  با توجه به اين كه خداوند در قرآن بارها بندگان را به عبادت او سفارش كرده^[1] عوامل مؤثر براى علاقه فرد به عباداتى همچون نماز، روزه و نيايش به درگاه خدا چيست؟

 شكى نيست كه عبادت نقش مؤثرى در هدايت آدمى دارد به گونه اى كه قرآن يكى از از هدف هاى بعثت پيامبران را عبادت خداوند مى داند.(سوره نحل، آيه 36) براى اين كه اجراى عبادت ها جنبه عادت پيدا نكند و علاقه انسان به معنويات استمرار داشته باشد و حتى افزون گردد، شايسته است نكاتى چند مورد توجه قرار گيرد:

 شناخت عوامل ايجاد علاقه به معنويات در انسان، از مهم ترين و مؤثرترين نكات در اين زمينه است. ره پويان اين راه، عوامل را به دو قسمت باطنى و خارجى تقسيم كرده اند. عوامل باطنى عبارتند از: حضور قلب، تفهّم، تعظيم، هيبت، رجا و حيا. در حضور قلب، دو چيز شرط شده است:

 1. اهتمام به اين كه دنيا حقير است;

 ۲. ايمان و تصديق به اين كه آخرت، خير و باقى است چنان كه خداوند مى فرمايد: «قُل مَتـعُ الدُّنيا قَليلٌ والأخِرَةُ خَيرٌ لِمَنِ اتَّقى ;(نساء،77) بگو سرمايه زندگى دنيا ناچيز است و سراى آخرت براى كسى كه پرهيزكار باشد بهتر است.»

  3. توجه به اين كه نماز، وسيله رسيدن به سراى جاويد است (معارج، 34 و 35). براى برخوردارى از حضور قلب، تمركز فكر و سپردن دل به خدا و عادت دادن قلب به مناجات، توصيه شده است.

  «تفهّم» آن است كه انسان به هنگام اداى الفاظ بفهمد كه چه مى گويد و با چه كسى حرف مى زند; «تعظيم»، اين است كه بعد از شناخت خداى بزرگ به عظمت او پى برده، در مقابلش خاضع و خاشع باشد و خود را بشناسد كه موجودى سراسر نيازمند و تحت تسخير او قرار دارد; «هيبت»، در مقابل قدرت خدا و نفوذ مشيت او است; «رجا» به جهت لطف و كرم خدا مى باشد و «حيا» براى تقصير در عبادت خدا و علم به عاجز بودن از قيام به تعظيم حقِ خدا است.

  برخى از عوامل خارجى عبارتند از: محبت به دنيا، شنيدن و ديدن صحنه هاى شبهه دار، خوردن لقمه مشكوك، كم رنگ شدن ارزش ها و فضايل اخلاقى، اجرا نكردن امر به معروف و نهى از منكر و... .

عوامل ديگر مانند: ريا، عجب، غيبت و... نيز تأثير فراوان دارد.

خداوند متعال مى فرمايد: مردانى هستند كه تجارت و خريد و فروش، آن ها را از ياد خدا و به پا داشتن نماز و دادن زكات باز نمى دارد...(نور، آيه37) و... .

امام صادق(عليه السلام)مى فرمايد: (إنّ احبّ الاعمال إلى الله ماداوم عليه العبد و إن قلّ); محبوب ترين اعمال نزد خدا چيزى است كه بنده بر آن مداومت داشته باشد; هر چند كم باشد.^[2]

هم چنين رعايت كردن مجموع اين نكته ها، نشاط، پويايى و حركت به سوى كمال و قرب الهى را بر اثر عبادات و معنويات به انسان عطا مى كند.^[3]

منبع: کتاب پرسمان قرآنی نماز